Sedno
Domowe sposoby na mszyce to ręczne usuwanie i strumień wody, opryski kontaktowe z octu albo szarego mydła, wyciągi z czosnku i pokrzywy oraz pomoc biedronek, złotooków i bzygów. Działają na wczesne, małe kolonie, jeśli powtarza się je co kilka dni i pryska w pochmurny dzień. Duża, lepka kolonia z mrówkami wymaga odcięcia pędów i więcej cierpliwości.
Kiedy wystarczy domowy sposób na mszyce?
Na mszyce domowe sposoby wystarczają, dopóki kolonia jest mała: kilka wierzchołków pędów, młode liście, żadnego lepkiego nalotu. Mszyce to owady ssące z rzędu pluskwiaków, długie na kilka milimetrów, zielone, czarne, białe, brązowe, czerwone albo żółte.
O czasie decyduje tempo. Mszyca pobiera w ciągu godziny ilość soku równą około 1/3 swojej masy, a samice pokolenia dzieworodnego rozmnażają się bez samców i rodzą do 100 żywych larw. W jednym sezonie zmienia się kilkanaście pokoleń, a ciepła pogoda przyspiesza rozmnażanie.
Mszyce żerują na młodych pędach, pąkach i spodniej stronie liści, więc zaglądam tam najpierw. Lepkie liście to spadź, czyli „rosa miodowa” wydzielana przez mszyce, a osiadają na niej grzyby sadzakowe jako czarny nalot. Mrówki na pędach to drugi sygnał kłopotów.
Metodę dobiera się do skali:
- Pojedyncze mszyce na wierzchołku: przetrzyj je w rękawicach albo zmyj silnym strumieniem wody, powtarzając to kilka razy w tygodniu.
- Kolonia na kilku pędach: opryskaj ją punktowo octem, mydłem lub wyciągiem i powtarzaj zabieg co kilka dni.
- Lepka spadź, czarny nalot i mrówki: odetnij zaatakowane pędy, resztę potraktuj opryskiem i wspomóż się owadami pożytecznymi.
Jakie są domowe sposoby na mszyce?
Jest ich siedem i różnią się mechanizmem: jedne działają przy kontakcie, inne odstraszają, a część w ogóle nie wymaga pryskania.
| Sposób | Jak działa | Kiedy sięgnąć | Czego nie załatwi |
|---|---|---|---|
| Ręcznie i woda | usuwa owady mechanicznie | pierwsze, pojedyncze mszyce | kolonii na całym krzewie |
| Ocet | kwas octowy uszkadza powłokę ciała | kolonia na pędach roślin, które nie kwitną | kolonii na roślinach kwitnących |
| Szare mydło | uszkadza powłokę i odwadnia | kolonia, którą da się dokładnie zmoczyć | mszyc, których oprysk nie zmoczy |
| Czosnek lub cebula | odstrasza zapachem | wczesna kolonia i profilaktyka | zlikwidowania dużej kolonii |
| Pokrzywa | odstrasza, a gnojówka dostarcza magnez, krzem i żelazo | profilaktyka i słabsze ataki | szybkiego oczyszczenia silnie zasiedlonych pędów |
| Owady pożyteczne | zjadają mszyce | ogród z kwiatami miododajnymi | natychmiastowego efektu, a po chemii w ogóle nie przyjdą |
| Rośliny odstraszające i pułapkowe | odstraszają lub odciągają mszyce | zaplanowana grządka | pędów, które już zasiedliły mszyce |
Środki kontaktowe działają tylko na to, co zmoczą. Odstraszające nie usuwają mszyc, które już siedzą na roślinie.
Jak zrobić domowy oprysk na mszyce?
Ocet z wodą (100 ml na 1 l)
Na 1 l wody wlej 100 ml octu spirytusowego, czyli proporcja 1:10, i dodaj kilka kropel płynu do naczyń. Zamiast płynu można użyć kilku kropel oleju rzepakowego. Kwas octowy uszkadza powłokę ciała mszyc. Nie pryskaj tym roślin kwitnących, bo ocet szkodzi pszczołom.
Szare mydło
Rozpuść 20 g mydła potasowego w 1 l ciepłej wody i ostudź. Prostsza wersja to łyżka bezzapachowego mydła na litr wody. Mydło uszkadza powłokę ciała i odwadnia mszyce, więc działa kontaktowo: trzeba trafić w owady. Mydło w płynie się do tego nie nadaje.
Czosnek i cebula
Kilka posiekanych ząbków czosnku zalej 1 l wody, odstaw na 24 godziny i przecedź. Pryskaj co kilka dni. Czosnek zawiera allicynę i odstrasza mszyce zapachem, więc lepiej sprawdza się na początku problemu niż przy dużej kolonii. Cebula działa tak samo, zapachem.
Pokrzywa: wyciąg czy gnojówka?
Szybciej gotowy jest wyciąg: 1 kg świeżych, posiekanych pokrzyw na 10 l wody, najlepiej deszczówki (ogarnijogrod.pl). Nie fermentuje, więc pryskać można już następnego dnia. Gnojówka musi przefermentować i przed opryskiem trzeba ją mocno rozcieńczyć, więc służy raczej do nawożenia niż do szybkiej reakcji. Odstrasza mszyce i dostarcza roślinie magnez, krzem i żelazo. Szczegóły przygotowania gnojówki z pokrzywy są w osobnym tekście.
Jak pryskać, żeby nie poparzyć liści?
Pryskaj w pochmurny dzień, bo oprysk w pełnym słońcu powoduje oparzenia liści. Mydło i płyn do naczyń też potrafią parzyć liście.
- Wypróbuj roztwór na małym fragmencie rośliny, zanim spryskasz całą.
- Kieruj strumień na spód liści i wierzchołki pędów, gdzie siedzą kolonie.
- Pryskaj punktowo, bo oprysk kontaktowy trafia także w larwy biedronek i złotooków.
- Nie używaj octu na rośliny kwitnące.
- Opłucz jadalne rośliny przed zbiorem.
Wolę słabszy roztwór pryskany częściej niż mocny na raz, bo nie ufam miksturom, które mają załatwić sprawę jednym zabiegiem.
Które owady zjedzą mszyce za ciebie?
Zjadają je biedronki, złotooki i bzygi, a także błonkówki pożyteczne. Przyciągają je kwiaty miododajne, a odstrasza chemia, więc po oprysku syntetycznym nie ma kto pracować za ciebie. Przeszkodą bywają mrówki, bo chronią mszyce przed naturalnymi wrogami.
Jakie rośliny odstraszają mszyce?
Odstraszają je lawenda, mięta, czosnek, cebula, szałwia, tymianek i aksamitka. Posadzone przy różach albo w warzywniku, chronią uprawy samym zapachem.
Jest też grupa przeciwna: nasturcja działa jak roślina-pułapka, bo mszyce chętnie ją zasiedlają. Posadzona z boku grządki odciąga je od cenniejszych upraw, ale trzeba ją kontrolować, bo sama staje się ogniskiem kolonii.
Czego domowe sposoby nie załatwią?
Nie wyleczą roślin z wirusów, które przenoszą mszyce. Zaatakowaną część można odciąć, co zmniejsza źródło kłopotu. W ogrodzie bez oprysków liczą się regularne obchody grządek, a nie jeden zabieg. Tak samo jest z innymi szkodnikami, na przykład ze ślimakami bez skorupy.
Czy porażone pędy można wrzucić do kompostu?
Nie, zainfekowanej rośliny ani pędów z koloniami nie wrzuca się do kompostownika. Na pryzmę trafiają zdrowe resztki, z których powstaje dobry kompost.
