Sedno
Kompostownik to pojemnik albo wydzielone miejsce, w którym resztki kuchenne i ogrodowe rozkładają się w kompost. Wybór zależy od tego, czy masz ogród, i od ilości odpadów: na działce najlepiej sprawdza się skrzynia bez dna, w bloku mały pojemnik bokashi. Kompostownik stoi na gołej ziemi w półcieniu, a w domu jednorodzinnym daje częściową ulgę w opłacie za odpady.
Jakie są rodzaje kompostowników?
Są cztery grupy: otwarte, zamknięte plastikowe, wermikompostownik z dżdżownicami i bokashi do kuchni.
| Rodzaj | Jak działa | Gdzie się sprawdza | Wada |
|---|---|---|---|
| Pryzma kompostowa | stos odpadów na ziemi, bez ścianek; zajmuje ok. 2 m² w zacienionym miejscu (dane cwid.uw.edu.pl) | duża działka, na której jest miejsce | przyciąga szczury, gdy trafi do niej mięso lub nabiał |
| Skrzynia drewniana | deski ze szczelinami, przewiew, brak dna | kompostownik domowy przy warzywniku, średni i duży ogród | z czasem gnije; przyciąga szczury, gdy trafi do niej mięso lub nabiał |
| Kosz siatkowy | otwarta siatka, swobodny dostęp powietrza | mały ogród | |
| Kompostownik plastikowy | pojemnik z polipropylenu z otworami wentylacyjnymi, pokrywą i drzwiczkami | ogród, w którym ważna jest szczelność i ochrona przed gryzoniami | |
| Termokompostownik | izolowane ścianki zatrzymują ciepło | ogród przydomowy | |
| Kompostownik rotacyjny | zamknięty bęben obracany korbą | ogród przydomowy | |
| Wermikompostownik | dżdżownice przerabiają resztki na wermikompost, czyli biohumus | ogród i dom, gdy zależy ci na biohumusie | |
| Bokashi | fermentacja w szczelnym wiadrze z otrębami ze szczepami mikroorganizmów | kuchnia, mieszkanie w bloku | mała pojemność |
Jeśli nie chcesz pilnować, co wrzucasz, wybierz model zamknięty.
Drewniany czy plastikowy kompostownik?
Drewniany jest przewiewny, tani i pojemny, ale z czasem gnije; plastikowy zatrzymuje ciepło i wilgoć, ma drzwiczki i pokrywę, chroni przed gryzoniami.
Drewniany kompostownik:
- przewiewny dzięki szczelinom między deskami,
- tani i pojemny, skrzynia na ok. 700 l kosztuje w jednym ze sklepów 114,99 zł,
- z czasem gnije i trzeba go wymienić.
Kompostownik plastikowy (polipropylen odporny na pogodę):
- zatrzymuje ciepło i wilgoć,
- ma drzwiczki do wybierania kompostu, otwory wentylacyjne i pokrywę, która chroni przed gryzoniami,
- lepiej wygląda przy tarasie.
Przy większym ogrodzie wybieram dwie komory zamiast jednej dużej: jedna się zapełnia, w drugiej kompost dojrzewa.
Jaka pojemność kompostownika wystarczy?
Do małego i średniego ogrodu wystarczają typowe pojemniki plastikowe. Przy dużym trawniku i drzewach lepsza jest drewniana skrzynia albo dwie komory.
Skrzynię 100 x 100 x 70 cm łatwo przeliczyć na litry: 1,0 x 1,0 x 0,7 m to 0,7 m³, czyli ok. 700 l.
| Typ | Pojemność |
|---|---|
| Typowe modele plastikowe (oferta jednego producenta) | 320–650 l |
| Skrzynia drewniana 100 x 100 x 70 cm | ok. 700 l |
Gdzie postawić kompostownik?
Najlepiej w półcieniu, osłonięty od wiatru, na gołej przepuszczalnej ziemi, z dojściem z kuchni i miejscem na taczkę.
- półcień,
- osłona od wiatru,
- trawnik albo ziemia pod spodem,
- krótka droga z kuchni i z grządek,
- wolne miejsce przed drzwiczkami lub skrzynią na taczkę.
Czy kompostownik musi mieć dno?
Nie, kompostownik ogrodowy stoi na ziemi, żeby dżdżownice i mikroorganizmy wchodziły do niego od spodu. Na dno idzie warstwa drobnych gałązek jako drenaż. Jeśli w okolicy są krety lub gryzonie, pod spód można podłożyć siatkę.
Czy kompostownik obniża opłatę za śmieci?
Tak. Według ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel domu jednorodzinnego, który kompostuje bioodpady w kompostowniku przydomowym, dostaje od gminy częściowe zwolnienie z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zwolnienie jest obowiązkowe od nowelizacji z 2019 r., a jego wysokość ustala rada gminy uchwałą.
- Sprawdź uchwałę swojej gminy: tam jest wysokość ulgi.
- Zaznacz kompostowanie w deklaracji.
- Kompostuj naprawdę, bo gmina może to sprawdzić i stwierdzić utratę zwolnienia.
Pozostałe frakcje nadal segregujesz do pojemników: zasady segregacji śmieci.
Kompostownik w bloku: czy to ma sens?
Tak, w wersji kuchennej albo balkonowej. W kuchni kompostownikiem domowym jest bokashi, czyli szczelne wiadro o pojemności ok. 16 l, w którym resztki fermentują. Na balkonie może stać mały pojemnik, ale wymaga wentylacji, osłony od słońca i kontroli wilgotności, a trafiają do niego drobniej pokrojone resztki.
Czy kompostownik będzie przeszkadzał sąsiadom?
Nie, jeśli stoi z dala od okien i tarasu sąsiada, jest zamknięty i przewiewny, a mięso do niego nie trafia. Przepisy budowlane nie przewidują pozwolenia ani zgłoszenia dla przydomowego kompostownika. Kodeks cywilny (art. 144) zakazuje jednak zakłócania korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, na przykład zapachami.
