Sedno
Elektroodpad to zużyty sprzęt, który działał na prąd, baterie albo akumulator i nosi znak przekreślonego kosza. Nie wrzucisz go do żadnego pojemnika pod domem, ale oddasz go bezpłatnie, a o miejscu decyduje rozmiar. Drobiazg przyjmie czerwony pojemnik albo sklep (do 25 cm nawet bez zakupu). Duży sprzęt zabierze sklep przy dostawie nowego (zasada 1 za 1) albo odbiór z domu na zgłoszenie, a przyjmie go też PSZOK. Potocznie to elektrośmieci.
Po czym poznać elektroodpad?
Wystarczą dwa testy: urządzenie zasilane prądem, baterią lub akumulatorem oraz znak przekreślonego kosza na obudowie albo opakowaniu. Ten znak oznacza zakaz wrzucania do pojemnika na zmieszane. Gdy znaku brakuje, a rzecz miała wtyczkę lub baterię, traktuj ją jak elektroodpad.
Granica bywa nieoczywista. Elektroodpadami są nie tylko lodówki i telewizory, ale też:
- ładowarki,
- pendrive’y i dyski zewnętrzne,
- konsole i gry wideo,
- zabawki z mechanizmem elektrycznym albo na baterie,
- czujniki dymu.
Jakie są grupy elektroodpadów?
Obecnie sprzęt dzieli się na sześć grup według unijnej dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu (2012/19/UE). Obowiązują od 15 sierpnia 2018 r. i zastąpiły dawny podział na dziesięć grup.
| Grupa | Przykłady z domu |
|---|---|
| 1. Sprzęt wymieniający temperaturę | lodówki, zamrażarki, klimatyzatory, grzejniki |
| 2. Ekrany i monitory (ekran większy niż 100 cm²) | telewizory, monitory, laptopy |
| 3. Lampy | świetlówki, lampy sodowe i wysokoprężne |
| 4. Sprzęt wielkogabarytowy (co najmniej jeden wymiar powyżej 50 cm) | pralki, suszarki, zmywarki, kuchenki, piekarniki |
| 5. Sprzęt małogabarytowy | odkurzacze, mikrofalówki, żelazka, tostery, kamery, czujniki dymu |
| 6. Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny | telefony, kalkulatory, routery |
Laptop trafia więc do grupy ekranów, a nie do informatyki.
Dlaczego elektroodpady nie mogą trafić do kosza?
Bo zawierają rtęć, ołów i kadm, a także freon i brom. Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z 11 września 2015 r. zakazuje wyrzucania ich razem z innymi odpadami. Obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.
To nie tylko zła praktyka, ale wykroczenie. Wyrzucenie suszarki do zmieszanych grozi grzywną od 500 do 5000 zł, a oddanie sprzętu nic nie kosztuje.
Oddany sprzęt wraca do obiegu: recyklingowi poddaje się nawet 80% (dane Poznania), a z tony odzyskuje się kilkadziesiąt kilogramów metali. Elektroodpad nie pasuje do żadnej z pięciu frakcji segregacji, więc zawsze potrzebuje osobnej drogi.
Gdzie oddać zużyty sprzęt?
O miejscu decyduje rozmiar sprzętu, a każdy z kanałów jest dla mieszkańca bezpłatny.
| Miejsce | Co przyjmuje | Warunek | Koszt |
|---|---|---|---|
| Sklep przy zakupie | zużyty sprzęt tego samego rodzaju | kupujesz nowy (1 za 1) | 0 zł |
| Sklep bez zakupu | sprzęt, którego żaden wymiar nie przekracza 25 cm | nie musisz kupować nowego (0 za 1) | 0 zł |
| Dostawa do domu | taki sam stary sprzęt | odbiór zgłoszony przy zamówieniu | 0 zł |
| Punkt serwisowy | sprzęt, którego nie da się naprawić | naprawa niemożliwa | 0 zł |
| PSZOK | elektroodpady, świetlówki, baterie, akumulatory | sprzęt oddany w całości | 0 zł |
| Zbiórka mobilna | elektroodpady | termin ogłasza miasto, zbiórki bywają w soboty | 0 zł |
| Czerwony pojemnik | drobny sprzęt i baterie | musi zmieścić się w otworze | 0 zł |
| Odbiór z domu | duży sprzęt | zgłoszenie do gminy lub organizacji odzysku | 0 zł |
W sklepie: zasada „1 za 1” i „0 za 1”
Kupując nowy sprzęt, oddajesz stary tego samego rodzaju: lodówkę za lodówkę. Tak stanowi art. 37 ustawy. Małe urządzenia, których żaden wymiar nie przekracza 25 cm, sklep przyjmie bez zakupu („0 za 1”).
Przy zamówieniu przez internet dostawca ma obowiązek odebrać taki sam stary sprzęt z domu, ale odbiór trzeba zgłosić przy zakupie. Przy wymianie pralki najtańszy w czasie i paliwie jest właśnie odbiór przy dostawie, więc zaznaczam go już w koszyku.
PSZOK i zbiórki mobilne
Dokładną listę tego, co przyjmuje PSZOK i czego odmawia, opisuje osobny wpis. Jeśli punkt jest daleko, sprawdź zbiórki mobilne. W Poznaniu jeździ „Gratowóz”, czyli mobilny PSZOK, a podobne akcje prowadzą inne miasta.
Duży sprzęt: wystawka i odbiór z domu
Większe elektrośmieci możesz wystawić na wystawkę gabarytów według harmonogramu gminy albo zgłosić do odbioru z domu. Gminy i organizacje odzysku robią to bezpłatnie na zgłoszenie. Terminy wystawek są lokalne, więc sprawdź harmonogram swojej gminy.
Co można wrzucić do pojemnika na elektroodpady?
Tylko drobny sprzęt, który mieści się w otworze.
Wrzucisz:
- telefony i tablety,
- ładowarki,
- suszarki i żelazka,
- tostery,
- zużyte baterie.
Nie wrzucisz:
- dużego sprzętu, np. lodówek i pralek,
- świetlówek,
- niczego, czego gmina nie dopuszcza do danego pojemnika.
Kolor czerwony nie wszędzie oznacza elektroodpady: gdzie indziej to apteki lub tekstylia, a znaczenie czerwonego pojemnika zależy od miasta. Dlatego zawsze czytaj napis.
Gdzie oddać zużyte baterie?
Do pudełek zbiórki w sklepach, szkołach, urzędach i zakładach pracy, do czerwonego pojemnika na elektroodpady albo do PSZOK, czyli w te same miejsca co drobny sprzęt. Baterie i akumulatory zawierają metale ciężkie, więc nigdy nie idą do zmieszanych.
Jak przygotować sprzęt do oddania?
Przed oddaniem zrób pięć rzeczy.
- Oddaj urządzenie kompletne, bez demontażu: niekompletnego zbiórka nie przyjmie. Lodówki nie rozbieraj nawet na półki.
- Nie tłucz świetlówki: ze stłuczonej uwalnia się rtęć.
- Opróżnij sprzęt kuchenny: fusy z ekspresu i resztki trafiają do bioodpadów, nie do pojemnika na elektroodpady.
- Usuń dane z telefonu i komputera.
- Żarówkę LED zanieś do zbiórki elektroodpadów, nie do szkła: zużyta żarówka LED to sprzęt oświetleniowy.
